Tài nguyên

"
Việc học như chiếc thuyền ngược nước, không tiến thì lùi, lòng người như con ngựa chăn ngoài đồng dễ thả khó bắt - Học như nghịch thủy hành chu bất tiến tắc thoái, tâm tự bình nguyên mục mã dị phóng nan thu. - 學 如 逆 水 行 舟 不 進 則 退, 心 似 平 原 牧 馬 易 放 難 收.

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Chào mừng quý vị đến với website của Nguyen Van Thuan

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
    Gốc > Hán Nôm > Tác giả - giai thoại >

    Bạch Cư Dị - 白居易

    Bạch Cư Dị - 白居易      



    Bạch Cư Dị

    Bạch Cư Dị 白居易, tức Lạc Thiên (772-846) nhà thơ Trung Quốc tiêu biểu nhất giai đoạn cuối đời Đường. Người Hạ Khê (nay thuộc Thiểm Tây). Xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ. Ông nhà nghèo, rất thông minh, 9 tuổi đã hiểu âm vận, chăm học, làm quan đến chức Thái tử tả tán thiện đại phu. Ông là một đại thi nhân ngang với Nguyên Trực, thơ ông lời lẽ rất bình dị, tác phẩm của ông đầy đủ nhất là tập Bạch thị trường khánh, gồm 71 quyển, trong đó có hơn 40 quyển là thơ.



    Bạch Cư Dị (772-846) tên chữ là Lạc Thiên, hiệu là Hương Sơn cư sĩ, người Hạ Thành (nay là Thiểm Tây). Ông là một trong những nhà thơ hàng đầu của lịch sử thi ca Trung Quốc. Người ta chỉ xếp ông sau Lý Bạch và Đỗ Phủ. Mười lăm tuổi ông đã bắt đầu làm thơ, thuở nhỏ nhà nghèo, ở thôn quê, đã am tường nỗi vất vả của người lao động.

    Năm Trinh Nguyên ông thi đậu tiến sĩ được bổ làm quan trong triều, giữ chức Tả thập di. Bởi mâu thuẫn với tể tướng Lý Lâm Phủ, ông chuyển sang làm Hộ Tào Tham Quân ở Kinh Triệu rồi lại được triệu về kinh lo răn dạy Thái Tử.

    Năm Nguyên Hòa thứ 10 (Đường Hiến Tông), do hạch tội việc tể tướng Vũ Nguyên Hành bị hành thích và ngự sử Bùi Độ bị hành hung, đám quyền thần cho là ông vượt qua quyền hạn, đày làm Tư Mã Giang Châu. Ông chủ trương đổi mới thơ ca. Cùng với Nguyên Chẩn, Trương Tịch, Vương Kiến, ông chủ trương thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xã hội, chống lại thứ văn chương hình thức.

    Ông nói: "Làm văn phải vì thời thế mà làm... Làm thơ phải vì thực tại mà viết", mục đích của văn chương là phải xem xét chính trị mà bổ khuyết, diễn đạt cho được tình cảm của nhân dân.

    Thơ ông mang đậm tính hiện thực, lại hàm ý châm biếm nhẹ nhàng kín đáo. Trường hận ca để nói mối tình đẹp của Đường Minh Hoàng và Dương Quý Phi, nhưng đọc kỹ thì những ý châm biếm, mỉa mai kín đáo đều có. Ông cùng Nguyên Chẩn đề xướng phong trào Tân Nhạc Phủ, nên trong thơ, ông luôn công kích đời sống xa hoa dâm dật của bọn quý tộc, bóc trần sự bóc lột của bọn quan lại, thông cảm với nỗi thống khổ của dân chúng (Tần trung ngâm, Tân nhạc phủ).

    Thơ ông thấm nhuần tư tưởng nhân đạo, nhân văn. Ông hòa đồng cùng dân chúng, không coi việc làm quan của mình là gì, mà thấy mình cũng bị cuộc đời làm cho bảy nổi ba chìm chẳng khác gì người đời (Tỳ bà hành). Ông thông cảm với những thân gái chịu bao tập tục hủ bại và cảnh nghèo túng mặc dù sắc đẹp thì chẳng thua ai (Nghị hôn).

    Bạch Lạc Thiên chủ trương thơ ca phải giản dị để dân chúng đều hiểu được. Không những thế, tình cảm, tư tưởng phải giàu tính nhân dân, nói được nỗi lòng của mọi người trước thế sự.

    Thơ ông giàu tính trữ tình. Khi ông bị đi đày từ Tràng An đến Tây Giang, ba bốn ngàn dặm, dọc đường thấy trường học, chùa chiền, quán trọ.... đều có đề thơ của mình, nên càng tự tin ở chủ trương của mình hơn.

    Riêng hai bài Tỳ bà hànhTrường hận ca đã đủ tỏ tài thơ của Bạch Cư Dị. Bằng lối kể chuyện miêu tả, với chủ đề khác nhau, hai bài thơ dài của ông, bài thì bay bướm, hình ảnh đẹp, lời bình trầm lắng, ý ngoài lời, ca tụng, mỉa mai đều kín đáo, bài thì hoà đồng vào cảnh ngộ cùng nhân vật, viết lên những tâm trạng gửi gắm của cả hai, người gẩy - người nghe, vào tiếng đàn trên bến Tầm Dương, bài thơ da diết, buồn thấm thía mà nỗi đời thì vời vợi mênh mang.

    Ngoài ra ông còn làm một số bài thơ về thiên nhiên, nhàn tản. Lối nói u hoài, vương một nỗi buồn riêng kín đáo. Ông thích đàm đạo về thiền, về Lão Trang, cũng như là biểu hiện trốn đời, sau khi đã quá ngán về nhân tình thế thái.

    Ông để lại hàng ngàn bài thơ.
    1. Ức giang liễu 73. Hung trạch 145. Tống Tiêu xử sĩ du kiềm nam
    2. Ức Giang Nam kỳ 1 74. Ký Ân Hiệp Luật 146. Tống Vương thập bát quy sơn ký đề Tiên Du tự
    3. Ức Giang Nam kỳ 2 75. Ký Đường Sinh 147. Từ ô dạ đề
    4. Ức Giang Nam kỳ 3 76. Ký Tương Linh 148. Tử vi hoa
    5. Đại Lâm tự đào hoa 77. Ký Vi Chi kỳ 1 149. Tự Giang Lăng chi Từ Châu lộ thượng ký huynh đệ
    6. Đại lân tẩu ngôn hoài 78. Ký Vi Chi kỳ 2 150. Tự khuyến
    7. Đại mại tân nữ tặng chư kỹ 79. Ký Vi Chi kỳ 3 151. Tỳ bà hành
    8. Đồng Lý Thập Nhất tuý ức Nguyên Cửu 80. Khốc Lưu Đôn Chất 152. Tân chế bố cừu
    9. Đỗ Lăng tẩu 81. Khốc Lưu thượng thư Mộng Đắc kỳ 1 153. Tân Phong chiết tí ông
    10. Độc Lão Tử 82. Khốc Lưu thượng thư Mộng Đắc kỳ 2 154. Tây Hồ lưu biệt
    11. Đáp Vi Chi 83. Khách trung nguyệt 155. Tây hồ vãn quy hồi vọng cô sơn tự tặng chư khách
    12. Đông chí túc Dương Mai quán 84. Khúc giang ức Nguyên Cửu 156. Tây Lương kỹ
    13. Đông dạ văn trùng 85. Khúc giang tuý hậu tặng chư thân cố 157. Tích mẫu đơn hoa kỳ 1
    14. Bạch Vân tuyền 86. Khuê oán từ kỳ 1 158. Tích mẫu đơn hoa kỳ 2
    15. Bản kiều lộ 87. Khuyến tửu 159. Tùng thanh
    16. Bội hoàng 88. Lam Kiều dịch kiến Nguyên Cửu thi 160. Túc Chương Đình dịch
    17. Bách luyện kính 89. Lạc Dương tảo xuân 161. Túc Huỳnh Dương
    18. Bát nguyệt thập ngũ nhật dạ cấm trung độc trực, đối nguyệt ức Nguyên Cửu 90. Lâm giang tống Hạ Chiêm 162. Túc Tử Các sơn bắc thôn
    19. Bát tuấn đồ 91. Lãng đào sa kỳ 1 163. Tư phụ my
    20. Ca vũ 92. Lãng đào sa kỳ 2 164. Thanh thạch
    21. Cảm cố Trương bộc xạ chư kỹ 93. Lãng đào sa kỳ 3 165. Thất đức vũ
    22. Cảm hạc 94. Lãng đào sa kỳ 4 166. Thất tịch
    23. Cảm kính 95. Lãng đào sa kỳ 5 167. Thái địa hoàng giả
    24. Cửu bất kiến hàn thị lang, hí đề tứ vận dĩ ký chi 96. Lãng đào sa kỳ 6 168. Thái Hàng lộ
    25. Cửu niên thập nhất nguyệt nhị thập nhất nhật cảm sự nhi tác (Kỳ nhật độc du Hương Sơn tự) 97. Lý đô uý cổ kiếm 169. Thái liên khúc
    26. Chủng lệ chi 98. Lý Bạch mộ 170. Thính lô quản
    27. Chân Nương mộ 99. Liễu lăng 171. Thôn cư khổ hàn
    28. Chiêu Quân từ kỳ 1 100. Luy tuấn 172. Thù tặng Lý Luyện Sư kiến chiêu
    29. Chiêu Quân từ kỳ 2 101. Mại thán ông 173. Thượng Dương nhân
    30. Chu trung độc Nguyên Cửu thi 102. Mẫu biệt tử 174. Thương xuân khúc
    31. Chu trung dạ vũ 103. Mộ giang ngâm 175. Thu giang tống khách
    32. Dạ tranh 104. Mộ lập 176. Thu mộ giao cư thư hoài
    33. Dạ vũ 105. Nam Phố biệt 177. Thu san
    34. Dục dữ nguyên bát bốc lân, tiên hữu thị tặng 106. Nguỵ vương đê 178. Thu tịch
    35. Dĩ kính tặng biệt 107. Nhàn tịch 179. Thu tứ
    36. Dư Hàng hình thắng 108. Nhân định 180. Thu trùng
    37. Dương liễu chi kỳ 1 109. Nhuận cửu nguyệt cửu nhật độc ẩm 181. Tiền Đường hồ xuân hành
    38. Dương liễu chi kỳ 2 110. Phọc nhung nhân 182. Trì bạn kỳ 1
    39. Dương liễu chi kỳ 3 111. Phóng lữ nhạn 183. Trì bạn kỳ 2
    40. Dương liễu chi kỳ 4 112. Phóng ngôn kỳ 3 184. Trì thượng
    41. Dương liễu chi kỳ 5 113. Phú đắc cổ nguyên thảo tống biệt 185. Trùng Dương tịch thượng phú bạch cúc
    42. Dương liễu chi kỳ 6 114. Phú đắc thính biên hồng 186. Trúc chi từ kỳ 1
    43. Dương liễu chi kỳ 7 115. Phiếm Thái Hồ thư sự, ký Vi Chi 187. Trúc chi từ kỳ 2
    44. Dương liễu chi kỳ 8 116. Phong vũ vãn bạc 188. Trúc chi từ kỳ 3
    45. Diêm thương phụ 117. Quan ngải mạch 189. Trúc chi từ kỳ 4
    46. Du tiểu Động Đình 118. Quan ngưu 190. Trường An chính nguyệt thập ngũ nhật
    47. Du Triệu thôn hạnh hoa 119. Sơn giá cô 191. Trường hận ca
    48. Du Vân Cư tự tặng Mục tam thập lục địa chủ 120. Sơn hạ túc 192. Trường tương tư (I)
    49. Giang lâu vãn thiếu cảnh vật tiên kỳ ngâm ngoạn thành thiên ký Thuỷ bộ Trương Tịch viên ngoại 121. Sinh ly biệt 193. Trường tương tư (II)
    50. Giang thượng địch 122. Tam niên biệt 194. Trung thu nguyệt
    51. Hạ vũ 123. Tảo thu độc dạ 195. Tuý hậu cuồng ngôn, thù tặng Tiêu, Ân nhị hiệp luật
    52. Hạo ca hành 124. Tầm Dương xuân (Nguyên Hoà thập nhị niên tác) kỳ 1: Xuân sinh 196. Tuý trung kiến Vi Chi cựu quyển hữu cảm
    53. Hải man man 125. Tầm Dương xuân (Nguyên Hoà thập nhị niên tác) kỳ 2: Xuân lai 197. Vấn hữu
    54. Hậu cung từ 126. Tầm Dương xuân (Nguyên Hoà thập nhị niên tác) kỳ 3: Xuân khứ 198. Vấn Hoài Thuỷ
    55. Hắc đàm long 127. Tầm quách đạo sĩ bất ngộ 199. Vấn Lưu thập cửu
    56. Hồ tuyền nữ 128. Tần Cát Liễu 200. Vịnh Vũ Hầu
    57. Hồng anh vũ (Thương Sơn lộ phùng) 129. Tần trung ngâm kỳ 01 - Nghị hôn 201. Vọng Dịch đài
    58. Hồng tuyến thảm 130. Tần trung ngâm kỳ 02 - Trọng phú 202. Vọng giang lâu thượng tác
    59. Hữu mộc kỳ 7 - Lăng tiêu hoa 131. Tần trung ngâm kỳ 03 - Thương trạch 203. Vọng nguyệt hữu cảm
    60. Hữu nhân dạ phỏng 132. Tần trung ngâm kỳ 04 - Thương hữu 204. Vân Cư tự cô đồng
    61. Hà đình tình vọng 133. Tần trung ngâm kỳ 05 - Bất trí sĩ 205. Vãn thu nhàn cư kỳ 3
    62. Hà Mãn Tử 134. Tần trung ngâm kỳ 06 - Lập bi 206. Văn dạ châm
    63. Hàm Đan đông chí dạ tư gia 135. Tần trung ngâm kỳ 07 - Khinh phì 207. Văn Dương thập nhị tân bái tỉnh lang, dao dĩ thi hạ
    64. Hàn thực dã vọng ngâm 136. Tần trung ngâm kỳ 08 - Ngũ huyền 208. Văn khốc giả
    65. Hàng Châu xuân vọng 137. Tần trung ngâm kỳ 09 - Ca vũ 209. Vũ Khâu tự lộ yến lưu biệt chư kỹ
    66. Hí đề tân tài tường vi 138. Tần trung ngâm kỳ 10 - Mãi hoa 210. Vi Chi chỉnh tập cựu thi cập văn bút vi bách trục, dĩ thất ngôn trường cú ký Lạc Thiên, Lạc Thiên thứ vận thù chi, dư tứ vị tận, gia vi lục vận trùng ký
    67. Hương Lô phong hạ tân bốc sơn cư, thảo đường sơ thành, ngẫu đề đông bích kỳ 1 139. Tặng Dương bí thư Cự Nguyên 211. Xuân đề hồ thượng
    68. Hương Lô phong hạ tân bốc sơn cư, thảo đường sơ thành, ngẫu đề đông bích kỳ 4 140. Tặng nội 212. Xuân giang
    69. Hoa phi hoa 141. Tặng Quan Miến Miến 213. Yến Tử lâu kỳ 1
    70. Hoạ Đỗ lục sự đề hồng diệp 142. Tặng Tiết Đào 214. Yến Tử lâu kỳ 2
    71. Hoạ đáp thi kỳ 4 - Hoạ đại chuỷ ô 143. Tặng Vương sơn nhân 215. Yến Tử lâu kỳ 3
    72. Hoạ Dương thượng thư bãi tướng hậu hạ nhật du Vĩnh An thuỷ đình, kiêm chiêu bản Tào Dương thị lang đồng hành 144. Tỉnh để dẫn ngân bình 216. Yến tán

    (Nguồn thivien.net)


    Nhắn tin cho tác giả
    Nguyễn Văn Thuận @ 08:01 16/01/2011
    Số lượt xem: 916
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến